De morele ontwikkeling van het kind

Een kind steelt ongezien steeds vaker een koekje van je bureau. Stelen is slecht. Maar stelen voor je arme moeder die hongerig is en bijna geen dak meer boven haar hoofd heeft? Het morele aspect van een daad van een kind is vaak onduidelijk.

Piaget heeft over dit onderwerp een boek geschreven: The moral judgement of the child (1997). Hierin schrijft Piaget dat de morele ontwikkeling van kinderen zich in stadia ontwikkelt. Het eerste stadium is het transitionele stadium. Het gaat hier om het meer geven- en nemen interacties met andere kinderen, regels kunnen opgesteld en veranderd worden door een groep, perspectief leren nemen, coöperatief opstellen en kinderen beginnen autonomer te worden. Het tweede stadium is het stadium van autonome moraliteit. Dit is het stadium rond de leeftijd van 11-12 jaar. Het niet meer blindelings volgen van autoriteiten als basis van morele beslissingen. Men ziet dat regels product sociale overeenstemmigheid zijn en veranderd kunnen worden. Eerlijkheid en gelijkheid zijn belangrijke criteria voor regels. De straf moet bij de daad passen. 

Wat ik vooral gelezen heb in de boeken van Piaget, is dat de redenering voor een keuze belangrijker is dan de keuze zelf. Als ik terugkom op de stelling aan het begin van dit blog, vind ik dat het stelen van de koekjes een accepteerbare reden heeft. Stelen is inderdaad slecht, maar verdiend in dit geval niet de hoogste straf. Ik ben wel van mening dat het kind moet leren dat stelen niet te beste optie is, want het kan ook op een andere manier. Bijvoorbeeld door hulp in te schakelen. In dit geval is de 'arme moeder' ook niet degene die voor de straf voor haar kind moet opdraaien. Elk kind en ieder ander is verantwoordelijk voor zijn eigen handelen.

Ik ben het eens met het feit dat Piaget zegt dat de straf bij de daad moet passen. Elke daad heeft een achterliggende reden. Ik vind ook dat deze reden moet worden meegenomen in het beslissen van de straf.